مرجع تصویب: قوه قضائيه
شماره ویژه نامه: ۷۸۲     
    چهارشنبه،۲۰ خرداد ۱۳۹۴

    سال هفتاد و یک شماره ۲۰۴۶۴
نظریه‌های مشورتی اداره کل حقوقی قوة قضائیه

شماره۳۳۳۴/۹۴/۷                       
                                                ۲۶/۱/۱۳۹۴

*۳۳۰*

شماره پرونده ۱۵۵۶ ـ ۱/۱۸۶ ـ ۹۳

*سؤال*

نوجوانی زیر ۱۸ سال مرتکب جرم سرقت در شب از درجه ۵ و تغییر در شماره پلاک
موتور سیکلت از درجه ۶ و رانندگی بدون گواهی نامه با موتور سیکلت از درجه ۷
گردیده است. با توجه به اینکه در مورد نوجوان طبق ماده ۸۹ قانون مجازات
اسلامی مصوب ۱۳۹۲ تعیین مجازات می‌گردد آیا در مورد چنین شخصی رعایت ماده
۱۳۴ قانون مرقوم و تبصره ۴ آن ضروری است؟ به عبارتی دیگر، بایستی مجازات
اشد (بین بندهای ت و ث) اعمال گردد و سپس با مجازات درجه ۸ به استناد تبصره
۴ ماده مرقوم جمع شود؟

نظریه شماره ۲۴۶۵/۹۳/۷ ـ ۹/۱۰/۱۳۹۳

 

*نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضائیه*

*مقررات تعدّد، عام وکلی است و شامل جرایم ارتکابی نوجوانان بین ۱۵ تا ۱۸
سال نیز می‌شود و در فرض سؤال با رعایت ماده ۱۳۴ قانون مجازات اسلامی ۱۳۹۲،
طبق بندهای پ و ت ماده ۸۹ این قانون، مجازات درجه ۵ و۶ تعیین و اشد آنها با
مجازات درجه ۷ که به شرح بند ث ماده مذکور تعیین می‌شود، جمع  می­گردد.*

*٭٭٭٭٭*

*۳۳۱*

شماره پرونده ۱۳۴۱ ـ ۵۴ ـ ۹۳

*سؤال*

با توجه به قسمت اخیر تبصره در ماده ۲۲ قانون مبارزه با مواد مخدر با
اصلاحات و الحاقات بعدی آیا ملاک مجازات مأمور فراری‌دهنده مجرم اصلی، کیفر
قانونی مجرم اصلی است یا کیفر مورد حکم و مجازاتی که برای او تعیین شده است؟

برای مثال اگر مجازات قانونی جرم مجرم اصلی حبس ابد یا شلاق و جزای نقدی
باشد و دادگاه با اعمال تخفیف ۱۵ سال حبس شلاق و جزای نقدی برای او تعیین
کند، مجازات مأمور فراری‌دهنده طبق تبصره یک ماده ۲۲ قانون مرقوم براساس
مجازات قانونی تعیین می‌شود یا مجازات مقرر در حکم دادگاه؟

نظریه شماره ۲۴۷۴/۹۳/۷ ـ ۱۰/۱۰/۱۳۹۳

 

*نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضائیه*

*باتوجه به منطوق ماده ۲۲ قانون اصلاح قانون مبارزه با مواد مخدّر که فراری
دادن متهم اصلی قبل از محاکمه را پیش­بینی نموده است و در این فرض تعیین
مجازات برای متهم موضوع ماده ۲۲ قانون مذکور نمی­تواند نصف مجازات متهم
اصلی باشد، چون هنوز متهم اصلی **محاکمه نشده و نیز با عنایت به فرض
تجدیدنظرخواهی متهم فراری‌دهنده**مجرم اصلی که در موارد مذکور در تبصره ۲
همان مادّه پیش­بینی شده است، در نتیجه به نظر می‌رسد که ملاک تعیین مجازات
متهم موضوع ماده ۲۲ قانون  مذکور، مجازات قانونی جرم مرتکب اصلی است، نه
مجازات مندرج در حکم برای مرتکب اصلی.*

*٭٭٭٭٭*

*۳۳۲*

شماره پرونده ۱۴۸۶ ـ ۱/۳ ـ ۹۳

*سؤال*

هر گاه در جهت اجرای حکم از ناحیه طرفین ملکی معرفی گردد و در راستای مواد
۱۳۱و ۱۳۲ از قانون اجرای احکام مدنی خریداری نباشد و محکوم له نیز به نسبت
طلبش آنرا قبول ننماید، ۱ـ متعاقب آن در راستای ماده۲ قانون نحوه اجرای
محکومیت­های مالی امکان بازداشت محکومٌ‌‌علیه وجود دارد؟

۲ـ آیا بعداً محکومٌ‌له می‌تواند در جهت اجرای حکم و استیفای طلب خویش مجددا
همان ملک را به اجرای احکام معرفی نماید؟

۳ـ هر گاه در راستای ماده۱۳۱ قانون اجرای احکام مدنی به تقاضای محکومٌ‌‌له
که خریدار برای خرید ملک پیدا نشده مزایده تجدید گردد، چنانچه خریداری به
قیمت بالاتر از قیمت کارشناسی انجام شده پیدا نشود، امکان فروش آن به قیمت
پایین‌تر از قیمت کارشناسی وجود دارد؟

نظریه شماره ۲۴۸۱/۹۳/۷ ـ ۱۰/۱۰/۱۳۹۳

 

*نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضائیه*

*۱ـ با وجود مالی که متعلق به محکومٌ‌علیه بوده و جهت استیفاء
محکومٌ‌به**معرفی شده، اگرچه با دو بار مزایده، مشتری پیدا نشود (محکومٌ‌له
هم آن­ را قبول نکند)، بازداشت محکومٌ‌علیه در اجرای مقررات ماده۲ قانون
نحوه اجرای محکومیت‌های مالی، مجوز قانونی ندارد.*

*۲ـ پس از رفع توقیف مال بعد از مزایده دوّم، توقیف مجدد آن بدون تغییر
شرایط وجهی ندارد؛ زیرا عملاً باعث انجام بیش از دو بار مزایده می‌شود که
مغایر نظر مقنن است. امّا هرگاه در اثر گذشت زمان متنابه یا هر علت دیگر،
شرایط مؤثر فروش ملک مزبور تغییر یافته باشد، با احراز و تشخیص دادگاه
ذیربط با توجه به اینکه لزوم اجرای حکم کماکان برقرار می‌باشد، به نظر
می‌رسد با منعی مواجه نیست.*

*۳ـ برابر ماده۱۳۱ قانون اجرای احکام مدنی در مزایده دوّم، مال مورد
**مزایده به هـر میزان که خریدار پیدا کند، به فروش خواهد رفت که **به نظر
می‌رسد مقنن در این حالت، فروش مال به قیمتی کمتر از قیمت**ارزیابی شده را
تجویز نموده است؛ زیرا مزایده خود، وسیله کشف **قیمت است و هـرگاه دو مرحله
مزایده به نحو صحیح انجام پذیرد و با**این حال خریداری به قیمت ارزیابی
شده، یافت نشود، خود این امر **حکایت از این دارد که قیمت ارزیابی شده،
قیمت روز مال مزبور نیست.**با این حال ازآنجا که اجرای احکام دادگستری باید
همواره به عنوان امین رفتار نماید، این  امر اقتضاء دارد که فروش مال به
قیمت متعارف **باشد که بسته به زمان و محل برگزاری مزایده، متفاوت است.
ضمناً با عنایت به ماده۱۳۲ قانون یاد شده، فروش مال به خود محکوم‌له بهقیمتی
کمتر از قیمت ارزیابی شده، جایز نیست.*

*٭٭٭٭٭*

*۳۳۳*

شماره پرونده ۱۴۷۹ ـ ۱/۱۸۶ ـ ۹۳

*سؤال*

در مورد جرائم ناشی از تخلفات رانندگی موضوع ماده۷۱۷ از قانون مجازات
اسلامی (بخش تعزیرات مصوب۱۳۷۵) در فرضی که شاکی خصوصی گذشت کرده باشد و
سایر شرایط ماده ۶۴ قانون مجازات اسلامی ۱۳۹۲ موجود باشد، باید قانون وصول
برخی از درآمدهای دولت اعمال شود یا مجازات جایگزین حبس؟

نظریه شماره ۲۵۰۸/۹۳/۷ ـ ۱۵/۱۰/۱۳۹۳

 

*نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضائیه*

*با توجه به صراحت بند ۱ مادّه ۳ قانون وصول برخی از درآمدهای دولت،**و مصرف
آن در موارد معین، مصوب ۱۳۷۳، و اصلاحات و الحاقات **بعدی که جرائم رانندگی
را به صورت خّاص، جز در مواردی که در قوانین****دیگر به صراحت از شمول بند
فوق­الذکر خارج شده باشد، (نظیر تبصره****مادّه ۷۱۸ قانون مجازات اسلامی
مصوب ۱۳۷۵) مشمول مجازات جزای**نقدی مذکور در آن دانسته است، بنابراین
جرائم رانندگی مذکور، اصولاً از شمول مقررات موضوع فصل نهم قانون مجازات
اسلامی مصوب ۱۳۹۲، تحت عنوان مجازات جایگزین حبس خارج می‌باشد.*

*٭٭٭٭٭*

*۳۳۴*

شماره پرونده ۱۵۴۰ ـ ۵۴ ـ ۹۳

*سؤال*

با توجه به ماده ۱۳ قانون مبارزه با مواد مخدر هرگاه واحد صنعتی خود را
برای فروش مواد مخدر یا روان گردانهای صنعتی غیردارویی محدود سازد یا مورد
استفاده قرار دهد، عمل ارتکابی مشمول ضبط می‌شود یا خیر؟ به بیان دیگر، آیا
عنوان مجرمانه توزیع مواد شامل فروش مواد هم می‌شود یا خیر؟

نظریه شماره ۲۵۱۰/۹۳/۷ ـ ۱۵/۱۰/۱۳۹۳

 

*نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضائیه*

*کلمات «توزیع» و «فروش» در قانون اصلاح قانون مبارزه با مواد مخّدر **مصـوب
۱۳۶۷ و اصلاحات و الحاقات بعدی در معـانی متـفاوتی به­کارگرفته شده­اند،
همچنان که در مواد مختلف این قانون نظیر مواد ۴ و ۸ از هر دو واژه درکنار
هم استفاده شده است و به نظر می­رسد رابطه بین «توزیع» و «فروش»، رابطه
عموم و خصوص من وجه است و لذا هر توزیعی لزوماً فروش نمی­باشد و هر فروشی
لزوماً توزیع نیست؛ ضمن این که توزیع، عملی مادی و فیزیکی و فروش، عملی
حقوقی است و توزیع افاده کثرت را دارد ولکن فروش لزوماً چنین مفهومی را در
برندارد. بنابه مراتب، صرف فروش مواد مخدّر و یا روان­گردان در واحدهای
مذکور در ماده ۱۳ قانون فوق­الذکر بدون این که مفهوم توزیع را در برداشته
باشد، نمی­تواند از مصادیق ماده قانون یادشده، باشد. *

*٭٭٭٭٭*

*۳۳۵*

شماره پرونده ۷۴۱ ـ ۱/۱۲۷ ـ ۹۳

*سؤال*

درمواردی که خواهان در ستون دادخواست در قسمت خواسته مبادرت به ذکر خواسته
خود نمی­نماید بلکه آن را در ذیل دادخواست خود قسمت توضیحات عنوان
می‌نماید، آیا تکلیفی برای قاضی درمورد رسیدگی نسبت به آن وجود دارد؟

نظریه شماره ۲۵۳۶/۹۳/۷ ـ ۱۰/۱۰/۱۳۹۳

 

*نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضائیه*

*  با توجّه به مادّه ۵۱ ق.ا.د.م مصوب ۱۳۷۹ که مقرر می‌دارد دادخواست **باید
در روی برگ­های چاپی مخصوص نوشته شود و حاوی نکات مذکور**در این مادّه باشد
و فرم تهیه شده برای دادخواست توسط قوه قضائیه برای تأمین همین منظور بوده
و اصولاً به همین علّت، «مخصوص» تلقی می­شود و با توجّه به اینکه برابر مادّه
۵۴ قانون یاد شده، صدور اخطار رفع نقص به عهده مدیر دفتر است و وی برای
احراز تکمیل قسمت­های تعیین شده در دادخواست، موظف به مراجعه به شرح
دادخواست نمی­باشد و با عنایت به اینکه هدف مقنن از پیش­بینی **لزوم طرح
دعوی در برگ چـاپی مخصوص، برقراری نظم دادرسی بهویژه در طرح دعوا و سهولت
آگاهی کارکنان اداری و قاضی دادگاه مربوطه و البته خوانده، از ارکان مهم
تشکیل‌دهنده پرونده قضائی می‌باشد، بنابراین در فرض سؤال که خواسته در محلّ
تعیین شده در دادخواست قید نشده است، مورد از موارد نقص می‌باشد که برابر
قانون باید رفع شود.*

*٭٭٭٭٭*

*۳۳۶*

شماره پرونده ۱۶۳۳ ـ ۱۸۲ ـ ۹۳

*سؤال*

آیا عدم پاسخ به دستورات قضایی که در قالب استعلام از بانکها و سایر ادارات
دولتی صورت می‌گیرد جرم محسوب می‌گردد یا خیر؟

نظریه شماره ۲۵۳۸/۹۳/۷ ـ ۲۰/۱۰/۱۳۹۳

 

*نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضائیه*

*فرض سؤال که مرجع قضائی از اداره دولتی استعلام نموده، ولی اداره تخلف
کرده و اعلام پاسخ ننموده است، منطبق با ماده ۲۱۲ قانون آیین دادرسی در
امور مدنی است و رسیدگی و صدور حکم به مجازات مقرر در ماده مرقوم نیز توسط
همان دادگاه استعلام‌کننده انجام می‌شود.*